Phát triển cây giống năng suất cao từ Công nghệ nuôi cấy mô thực vật

Nuôi cấy mô có lẽ đã không mấy xa lạ với người làm nông nghiệp, thậm chí nhiều người còn xem đó như “chìa khóa làm giàu”. Người dân Lâm Đồng đã quá quen thuộc với giống dâu tây, https://vigen.vn/nhuy-hoa-nghe-tay-cay-mo/ khoai tây hoặc cà chua cấy mô. Nông dân khu vực Tây Bắc chẳng phải đã vượt khó làm giàu ngoạn mục nhờ dược liệu cấy mô (đinh lăng, tam thất, sâm…). Người dân miền sông nước Tây Nam Bộ đã sẵn sàng chuyển đổi một diện tích lớn trồng cây hoa màu và ăn trái cây từ những giống truyền thống thành cây giống cấy mô (hoa lan, chuối cấy mô, thanh long cấy mô, khoai lang cấy mô…).

Nhờ hiệu quả tối ưu mà công nghệ này gây tiếng tăm rộng khắp nên hầu hết nhà nông nào cũng nắm rõ được những ưu điểm vượt trội khi sử dụng cây giống cấy mô. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều chủ đề liên quan đến công nghệ nuôi cấy cây giống cấy mô mà bất kỳ nhà sản xuất nông nghiệp nào cũng cần hiểu thêm.

Công nghệ nuôi cấy mô thực vật

Lịch sử nuôi cấy mô tế bào thực vật

Lịch sử nuôi cấy mô và tế bào được bắt đầu từ năm 1902, khi nhà sinh lý thực vật người Đức Gottlieb Haberlandt là người đầu tiên dựa trên thuyết tế bào của Schleiden và Schwann đã đề xuất phương pháp nuôi cấy tế bào thực vật được công bố trong bài báo nhan đề “Những thực nghiệm nuôi cấy tế bào thực vật tách biệt”.. Công trình nuôi cấy thành công rễ cà chua trên môi trường lỏng chứa muối khoáng, glucose, dịch chiết nấm men của White (1934) đã khởi đầu cho sự phát triển của nuôi cấy mô thực vật.

Ở Việt Nam, công nghệ nuôi cấy mô được khẳng định qua thành công của công trình nuôi cấy bao phấn lúa và thuốc lá được thực hiện vào năm 1978.

Nuôi cấy mô tế bào thực vật là gì?

Nuôi cấy mô tế bào là tách rời tế bào thực vật trong môi trường dinh dưỡng tựa như cơ thể sống, giúp tế bào phân chia, biệt hóa thành mô, cơ quan, tăng trưởng thành cây hoàn thiện. Những kỹ thuật này dùng để nuôi cấy những tế bào, mô hay những cơ quan thực vật trong điều kiện vô trùng.

Xem thêm: https://vigen.vn/dua-dau-cay-mo/

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật là gì?

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật hay nhân giống in vitro hay nuôi cấy mô đều là các thuật ngữ miêu tả những cách thức nuôi cấy những bộ phận thực vật trong ống nghiệm cùng môi trường và điều kiện vô trùng. Môi trường trong ống nghiệm có chứa những thành phần dinh dưỡng như muối khoáng, vitamin, những hormone sinh trưởng và đường.

Công cụ dùng trong quá trình nuôi cấy mô tế bào thực vật

Để nuôi được mô tế bào thực vật thì đòi hỏi phải có phòng nuôi cấy với điều kiện môi trường vô trùng và một vài điều điện thiết yếu theo mỗi giống cây giống khác nhau.

Phòng nuôi cấy mô cần có tủ cấy và một vài dụng cụ thủy tinh như: Ống đong, pipet, bình tam giác, cốc thí nghiệm, ống nghiệm, lọ thủy tinh, phễu, bình đun môi trường.

Công cụ sử dụng trong nuôi cấy gồm có: Dao, kéo, phanh, đĩa cấy, … https://vigen.vn/ Hết thảy đều làm từ thép không gỉ, chiều dài tùy vào độ dài của bình và ống nghiệm nuôi cấy. Những công cụ được khử trùng bằng nồi hấp tiệt trùng hay đốt nóng kỹ trước lúc sử dụng.

Mọi công cụ dùng trong nuôi cấy mô tế bào thực vật phải đảm bảo đạt tiêu chuẩn, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Cúc mâm xôi của Vĩnh Long trồng theo công nghệ cấy mô lần đầu sẽ có mặt thị trường Tết 2027

Ngày 9-6, ông Lâm Văn Tân - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long - https://vigen.vn/nhuy-hoa-nghe-tay-cay-mo/ cho biết đơn vị đang phối hợp với xã Chợ Lách, Công ty TNHH Công nghệ sinh học ViGen (Công ty ViGen) và các ngành liên quan triển khai thí điểm mô hình sản xuất cúc mâm xôi công nghệ cấy mô phục vụ thị trường Tết 2027.

Năm nay, UBND xã Chợ Lách tiên phong phối hợp với Công ty ViGen và Hội Nông dân xã triển khai mô hình thí điểm này. Khoảng 15 hộ nông dân được lựa chọn tham gia mô hình với tổng số 20.000 cây cúc mâm xôi cấy mô.

Công ty ViGen hỗ trợ nguồn giống cấy mô chất lượng cao, đồng thời cử đội ngũ kỹ sư trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật từ khâu xuống giống đến chăm sóc và xử lý ra hoa. Chính quyền địa phương hỗ trợ một phần kinh phí, tạo điều kiện để nông dân mạnh dạn tiếp cận phương thức sản xuất mới.

Theo Công ty ViGen, cúc mâm xôi cấy mô có ưu điểm nổi bật là cây giống đồng đều, sạch bệnh, sinh trưởng mạnh và dễ kiểm soát chất lượng. Thông qua mô hình này, công ty mong muốn đồng hành với địa phương, từng bước đưa khoa học - công nghệ đến gần hơn với người nông dân, giúp bà con làm quen với quy trình sản xuất hiện đại và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Xem thêm: https://vigen.vn/dua-dau-cay-mo/

Do vậy đây không đơn thuần là một vụ hoa thí điểm, mà còn là bước khởi đầu cho quá trình xây dựng tư duy sản xuất mới dựa trên khoa học - công nghệ và dữ liệu thay vì hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm truyền thống.

Chủ tịch UBND xã Chợ Lách Nguyễn Việt Thương cho biết địa phương xác định xây dựng Chợ Lách trở thành trung tâm vùng cây giống, hoa kiểng chất lượng cao gắn với kinh tế vườn thông minh và chuỗi giá trị nông nghiệp là một trong những khâu đột phá.

Mô hình cúc mâm xôi cấy mô là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó, giúp người dân từng bước thay đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Theo ông Thương, nếu mô hình đạt kết quả tích cực, địa phương sẽ tiếp tục nghiên cứu mở rộng quy mô, từng bước đưa công nghệ sinh học và các tiến bộ kỹ thuật vào nhiều lĩnh vực sản xuất khác như cây giống, hoa kiểng và cây ăn trái chủ lực.

Chợ Lách là vùng sản xuất cây giống, hoa kiểng trọng điểm của tỉnh Vĩnh Long, được mệnh danh là "vương quốc cây giống và hoa kiểng" của khu vực miền Tây với hơn 1.000ha sản xuất cây giống, hoa kiểng, https://vigen.vn/ thu hút gần 3.000 hộ dân tham gia. Nghề hoa kiểng không chỉ tạo sinh kế cho người dân, mà còn góp phần định hình bản sắc kinh tế đặc trưng của địa phương.

Nhân giống dừa thành công bằng phương pháp nuôi cấy mô từ đỉnh sinh trưởng

Nhờ vào sự chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm của các nhà khoa học của Đại học Quốc tế - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Giống và Hoa kiểng tỉnh Bến Tre bước đầu đã nhân giống dừa thành công bằng phương pháp nuôi cấy mô từ đỉnh sinh trưởng https://vigen.vn/dua-xiem-lua-cay-mo/ giúp tạo được chất lượng đồng đều trong vườn dừa so với cách lấy giống truyền thống, đáp ứng nhu cầu về chất lượng trái trong sản xuất các sản phẩm từ dừa. Bên cạnh đó, ứng dụng phương pháp nuôi cấy mô trong nhân giống cây dừa sẽ giúp lựa chọn được những giống dừa phù họp với từng vùng, thích ứng biến đổi khí hậu trong điều kiện hiện nay.

Hiện nay có 2 phương pháp tuyển chọn giống dừa đó là: phương pháp lai tạo giữa các giống dừa với nhau để lựa chọn giống dừa mới và phương pháp dựa vào quần thể sinh học có sẵn để tuyển chọn cây dừa mẹ lấy giống từ cây dừa mẹ này để nhân giống. Tuy nhiên hai phương pháp này đều có nhược điểm rất lớn, phương pháp lại tạo thời gian lâu lựa chọn ưu thế lai khó; phương pháp lựa chọn giống từ cây dừa mẹ, nếu như dùng trái từ cây dừa mẹ này để ươm cây con, rất khó cho ra những cây dừa mang đặt tính của cây dừa mẹ. Theo đó cây dừa sau này chỉ duy trì từ cây mẹ đặc điểm có nhiều trái còn các đặc điểm khác rất khó duy trì cho thế hệ sau vì cây dừa thụ phấn chéo dễ lai tạo sẽ mất đi những đặt tính tốt của cây dừa mẹ.

Xem thêm: https://vigen.vn/chuoi-tieu-hong-cay-mo/

Chính vì thế, việc lựa chọn giống từ hai phương pháp trên không đảm bảo về chất lượng, năng suất của cây dừa trong tương lai cho nên phương pháp ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống vô tính bằng phương pháp nuôi cấy mô mới có thể đảm bảo cây dừa giống sau này sẽ mang đặt tính giống hoàn toàn cây mẹ.

Đây là thành công bước đầu trong nhân giống vô tính cây dừa bằng phương pháp nuôi cấy mô mà từ trước đến nay chưa thực hiện được do đó mà ngành chức năng cần tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất, để đáp ứng nhu cầu sản xuất giống dừa trong thời gian tới.

Theo ông Trần Văn Hiệp, xã Châu Bình, huyện Giồng Trôm (Bến Tre), để lựa chọn giống dừa, ông lựa chọn các cây dừa mẹ mang đặc tính nhiều trái, cơm dừa dày, tái dừa lớn…để ươm cây giống. Tuy nhiên, sau khi trồng chỉ có khoảng 30% cây mang đặc tính giống cây dừa mẹ, đa số các cây còn lại không đảm bảo chất lượng, năng suất nên ông đành phải đốn bỏ trồng lại cây khác. Bên cạnh đó, thời gian từ khi trồng cho đến khi ra trái rất lâu, phải mất đến 5 năm cây dừa mới cho trái. Tuy nhiên, nếu cây dừa không đạt chất lượng, người dân đã bị tốn mất 5 năm để trồng lại cây khác và điều này sẽ ảnh hưởng rất lướng đến kinh tế của người dân.

Việc sản xuất giống dừa bằng phương pháp nuôi cấy mô sẽ mang lại hiệu quả rất lớn cho người nông dân, khi đó vườn dừa sẽ đồng đều về năng suất chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường, quan trọng nhất là tỷ lệ cây dừa đạt hiệu quả sau khi trồng gần như tuyệt đối, https://vigen.vn/ nông dân không phải tốn thời gian trồng lại nếu cây không đạt chất lượng như mong muốn.